Našuvnnalaš muitobáiki maŋŋil suoidnemánu 22. beaivvi ođđa ráđđehusgoartilis

Galgá vuođđuduvvot bissovaš, našuvnnalaš muitobáiki maŋŋil terrorfalleheami suoidnemánu 22. beaivvi 2011. KORO lea doaibman jođihit álgo oasi barggus. Maŋŋil riikkaidgaskasaš prekvalifiserema ja ráddjejuvvon gilvvu, de válljejuvvo loahpalaš evttohus vuoitimii 2025. 

Projeavtta birra  

Duogáš 

Bombafalleheapmi Osloves ja olmmošsorbmemat Utøyas suoidnemánu 22. beaivvi 2011 leat dat ilgadeamos terrordagut Norggas ráfi áiggi. Gávcci olbmo sorbmejuvvojedje ráđđehusgoartilis ja 69 olbmo sorbmejuvvojedje AUF geasseleairras Utøyas, eatnasat sis ledje nuorat. Ollu eanebut soarddáhalle ja gilláje heaggabalu ráđđehusgoartilis ja Utøyas. Billisteamit ledje issorasat. 

Fallehemiin lei politihkalaš duogáš ja lei olgešekstremalaš, dáža terrorista. Lei vuđolaš demokráhtalaš ásahusaid vuostá, earenomážit Bargiidbellodaga ja politihkalaš áŋgirušši nuoraid vuostá AUFa geasseleairras. Norgga historjjás ii gávdno mainna sáhttá buohtastahttit terroristta ilgadis daguid.  

Dan čuovvovaš áiggi čuožžiledje spontána muitosajit ja muitodoalut gos olbmot bidje liđiid, govaid ja smávva diŋggaid muittašit sin geat sorbmehalle. 2012 mearridii ráđđehus ahte galge vuođđuduvvot almmolaš muitobáikkit Hole suohkanii ja ráđđehusgoartilii mat gudnejahte sin geat sorbmehalle, geat besse heakkas, veahkkeveaga ja eaktodáhtolaččaid maŋŋil fallehemiid. Gaskaboddosaš muitosadji rahppui ráđđehusgoartilis 2018. Muitosadji Utøya káija bokte, Hole suohkanis lei garvvis giđđat 2022. KORO ovdalaš barggut muitosajiid olis loahpahuvvojedje 2017.

Doaibmamuš  

KORO lea ožžon doaibman Gielda- ja guovlludepartemeanttas (GGD) ovdánahttit ovdaprojeavtta bissovaš našuvnnalaš muitosaji dainna ulbmilin ahte vuođđudit dan ráđđehusgoartilii. Dáppesáhtát lohkat GGD doaibmamuščállosa. Geassemánu 2023 oaččui KORO ođasmahttojuvvon doaibmačállosa GGD bealis, dan sáhtát lohkat dákko. 

Muitosadádat galgá Johan Nygaardsvold:a sajis Geassemmánu 22. beaivvi-guovddáža paviljoŋŋa ođđa uskkádaga bálddas. Oktan muito- ja oahppanguovddážiin šaddá muitosadji oassin dan ođđa ráđđehusgoartilis. Ođđa muitosadji galgá leat olámuttos birranbeaivvi ja galgá soahpat maiddái eará doaluide. Namat sin 77 geat sorbmehalle galgá leat oassin muitosajis. 

Doaibmamuš čađahuvvo dáiddagilvvu hámis mas lea rabas prekvalifiseren ja dasa lassin čuovvovaš giddejuvvon gilvu guovtti ceahkis. 

Čakčamánu 18. beaivvi 2023 almmuhii KORO rabas prekvalifiserema áigemeriin skábmamánu 1. beaivvi 2023. 

Bohte sisa 220 ohcama áiggil. 

Čuovvovaččat bovdejuvvojit ráhkadit evttohusa muitosadjái 

Juovlamánu 5. ja 6. beaivvi 2023 deaivvadii jury mearridit guđe logi dáiddára besse viidáset gilvvu vuosttaš ceahkkái. Dá leat sii geat válljejuvvojedje: 

• Anna Daniell 
• A K Dolven ja Cathrine Vigander 
• Beate Hølmebakk ja Per Tamsen 
• Henning Sunde, Hanne Tyrmi ja Rainer Stange 
• Kjetil Trædal Thorsen, Jorunn Sannes ja Sandra Mujinga 
• Marianne Heier 
• Matias Faldbakken 
• Merete Røstad ja Jad El Khoury 
• Monica Narula, Jeebesh Bagchi ja Shuddhabrata Sengupta (Raqs Media Collective) 
• Sumayya Vally ja Suzanne Lacy 

Jury 

Vuoitoevttohus válljejuvvo fágaidgaskasaš jurys mas leat sihke muitofágalaš ja dáiddafágalaš gelbbolašvuohta ja leat maiddái relevánta berošteaddjijoavkkut ja geaidda lea čuohcan. 

• Marianne Borgen (jođiheaddji, r.1951), ovdalaš sátnejođiheaddji Osloves (2015-2023) 
• Mohamed Abdi (r.1986), oahpaheaddji ja čálli 
• Regitze Schäffer Botnen (r.1994), guovddášstivraláhttu Doarjjajoavku suoidnemánu 22. beaivvi várás (Støttegruppen for 22.juli) 
• Mathias Danbolt (r.1983), professor Københámmana universitehtas  
• Hege Maria Eriksson (r.1969), direktevra Statsbygg 
• Lena Fahre (r.1968), direktevra Geassemánu 22. beaivvi-guovddážis 
• Ingeborg Hjort (r.1977), fágalaš jođiheaddji Falstadsenteret 
• Nora Ceciliedatter Nerdrum (r.1978), sekšuvdnajođiheaddji/ kuráhtora KORO 
• Camille Norment (r.1970), dáiddár 
• Trude Schjelderup Iversen (r.1974), seniorkuráhtora KORO 
• Fabian Wahl Sandvold (r. 2000), AUF guovddášstivraláhttu  

Čanastupmi, searvan ja diehtu 

GGD doaibmamuščállosis celko ná:“Go našuvnnalaš muitosadji oaivegávpogis galgá vuođđuduvvot, de lea hui dehálaš vuđolaš ja mearrediđolaš searvan ja čanastanbargu. Proseassa šaddá oassin muitalusas boahtte buolvvaide našuvnna reakšuvnnaid birra maŋŋil suoidnemánu 22. Beaivvi 2011”. 

Bargu muitosajiin galgá sisttisdoallat sihke fátmmasteaddji ja vuhtiiváldi proseassa mas lea vejolaš sihke reakšuvnnaide ja almmolaš ságastallamiidda. Našuvnnalaš doarjjajoavku suoidnemánu 22. beaivvi ja AUF galgaba váldot vuhtii heivvolaččat barggu vuolde ja goabbá nai nammadit jurymiellahtu. KORO áigu maid doallat lagas oktavuođa bargiiguin ráđđehusgoartilis nu guhká go doaibmamuš bistá. 

Bargu galgá maid fátmmastit almmolaš “olggobeali” diehtoráidduin mas mii viežžat ja juogadit dieđuid mat leat rabas ja relevánta almmolašvuhtii ja dáiddasuorgái, ja mat addet máhtu projektii. Diehtoráiddu bokte, de relevánta fágaaktevrrat muitosadjesuorggis juogadit iežaset barggu ja nie nannejit almmolaš diehtomielalašvuođa ja ságastallama dan birra mii muitosadji sáhttá leat odne. 

Logaldallanráidu, mas lea alimus namma Memorials and society: vuordámušat, šiehtadeamit ja dáiddalaš heivehusat, almmuhuvvui čakčamánu 21. beaivvi, dii 9-13, Deichman:is, Bjørvikas.

Ovdaprojeavtta prográmma  

KORO lea ráhkadan prográmma ovdaprojektii mii šaddá dehálaš oassin gilvvus. Prográmma lei gulaskuddamis áigodagas geassemánu 26. beaivvi rájes gitta čakčamánu 1. beaivvi rádjái 2023, ja lea heivehuvvon cealkámušaid ektui. Dás biddjojit rámmat movt KORO galgá čađahit doaibmamuša maid mii leat ožžon. 

Váldde oktavuođa  

Mii háliidit heivehit buori ja rabas gulahallama publikummain mas lea álki váldit oktavuođa minguin sihke gažaldagaid ja evttohusaid hárrái. Don sáhtát váldit oktavuođa projeaktajođiheddjiin epoastta bokte Mari Magnus: mm(at)koro.no